make things up

* * *

1. ( fakt) affair, matter; sprawy rodzinne family matters; sprawy zawodowe business; sprawy codzienne everyday concerns; sprawy państwowe public affairs; nie wtrącaj się do cudzych spraw mind your own business; jak się mają sprawy? where l. how do things stand?; ruszyć sprawę z miejsca get things going; gorsza sprawa, że... what's worse...; niepokojąca sprawa matter of concern; delikatna sprawa touch-and-go; niezałatwiona sprawa loose end; pilna sprawa urgent matter; przegrana sprawa lost cause; nieczysta sprawa shady business; omawiana sprawa issue l. matter under discussion; inna sprawa, że... not to mention that...; to załatwia sprawę that settles it; sprawa jest oczywista no doubt about it, it's (pretty) straightforward; sprawa honoru matter of honor; sprawa wagi państwowej matter of the state, pressing issue; sprawa urzędowa official business; sprawa otwarta open question; sprawy sercowe affairs of the heart; na dobrą sprawę as a matter of fact, strictly speaking, to tell the truth; zdać sprawę z czegoś render an account of sth, report on sth; zdać sobie jasno sprawę z... take sth in, be well aware of sth, awake to sth; zdałem sobie sprawę, że... I realized that..., it occurred to me that...; władze zdały sobie w końcu sprawę z rozmiaru problemu authorities finally awoke to the extent of the problem; nie zdawać sobie sprawy z czegoś be unaware l. unconscious l. ignorant of sth; pokpić sprawę blow it; przeczekać sprawę let things lie, lie low; zakończyć sprawę call it quits; zaciemniać sprawę fog l. cloud l. confuse the issue; zajmować stanowisko w sprawie take a stand on an issue; to jego sprawa it's his problem l. business; to nie twoja sprawa (it's) none of your business, mind your own business; to nie moja sprawa it's not my business l. concern; to sprawa kilku dni it's a matter l. question of a few days; to poważna sprawa this is no laughing matter; to sprawa przesądzona there's nothing I(you etc.) can do about it; sprawa życia i śmierci a matter of life and death; to całkiem inna sprawa that's a different kettle of fish, it's an altogether different matter; zająć się sprawą... address the issue of...; komplikować sprawę make things difficult; pogarszać sprawę make things l. matters worse, rub salt into the wound; to przesądza sprawę that settles it; załagodzić sprawę pour oil on the waters l. on troubled waters; stawiać jasno sprawę be clear about sth; nie dostrzegać istoty sprawy miss the point; zostawić sprawę w spokoju drop the matter, let the matter rest; porządkować swoje sprawy set l. put one's own house in order, order l. settle one's affair przejść do sedna sprawy get down to the point; sedno sprawy the heart l. crux of the matter; sprawy nie układają się najlepiej things are not going right.

2. ( interes) business; mam do pana sprawę I have a favor to ask of you; nie mam do niego żadnej sprawy I have no business with him; zwracać się do kogoś w jakiejś sprawie approach l. turn to sb about sth; sprawa niecierpiąca zwłoki urgent matter; zrób coś w tej sprawie do sth about it; kilka spraw do załatwienia a few things to attend to; wziąć sprawę w swoje ręce take matters into one's hands; mieć mnóstwo spraw na głowie have a lot on one's mind, have many things to take care of; przedyskutować wiele spraw cover a lot of ground, discuss many issues; doprowadzić sprawę do końca tie up the loose ends, bring the matter to an issue; mam jeszcze kilka spraw do załatwienia I still have a few errands to do l. run; mieć inne/ważniejsze sprawy na głowie have other/bigger fish to fry; nie ma sprawy pot. no problem, (it's) no big deal, forget it, it's no trouble at all; Ministerstwo Spraw Zagranicznych the Ministry of Foreign Affairs; US the Department of State; Br. the Foreign Office; Ministerstwo Spraw Wewnętrznych the Ministry of Internal Affairs; US the Department of Homeland Security; Br. the Home Office; sprawy wewnętrzne/zagraniczne home/foreign affairs.

3. lit. (= wzniosły cel) cause; sprawa wielkiej wagi matter of great importance; poświęcić się dla sprawy sacrifice o.s. for the cause; walczyć o wspólną sprawę fight for the common cause; słuszna sprawa fair cause; bronić słusznej sprawy defend a good cause; zrobić coś dla dobra sprawy do sth towards promoting the cause.

4. prawn. case; sprawa cywilna civil case; sprawa karna criminal case; sprawa rozwodowa divorce case; prowadzić sprawę ( o inspektorze policji) be on the case; wygrać/przegrać sprawę win/lose a case; umorzyć sprawę discontinue proceedings; załatwić sprawę polubownie settle a case out of court; oddać sprawę do sądu go to court; wytoczyć komuś sprawę take legal action against sb, bring an action against sb.

- majsterkować w drewnie to make things out of wood

- on lubi majsterkować he likes DIY, he likes to make things (with his hands)

- majsterkowanie do-it-yourself, DIY

- czynić hałas to make a noise

- czynić honory domu to do the honours pot.

- czynić komuś krzywdę to harm sb, to do sb harm

- czynić postępy to make progress

- czynić przygotowania do czegoś to make a. carry out preparations for sth

- czynić spostrzeżenia/uwagi na temat czegoś to make observations/comments about sth

- czynić z czegoś użytek to make use of sth

- czynić komuś wstręty (trudności) to put obstacles in sb’s way a. path; (przykrości) to make things uncomfortable for sb

- czynić dla kogoś/czegoś wyjątek to make an exception for sb/sth

- czynić wrażenie na kimś to make an impression on sb

- ich przechwałki nie czyniły na niej żadnego wrażenia their bragging made no impression on her whatsoever

- czynił wrażenie niedorozwiniętego he seemed retarded a. gave the impression of being retarded

- pałac czynił wrażenie ruiny the palace looked like a ruin

- czynić wszystko, co możliwe to do everything possible a. everything one possibly can

- czynić zamęt to stir up trouble

- wysiłki czynione na rzecz pokoju efforts towards peace

- odsunął się trochę, czyniąc mi miejsce he moved up a little to make room for me

- nie czynił tajemnicy ze swych zamiarów he made no secret of his intentions

- czynili, co mogli they did what they could

- nie czyń mu nic złego don’t do him any harm

- przebacz im, Boże, bo nie wiedzą, co czynią Bibl. forgive them, Lord, for they know not what they do

- propozycje te czynią zadość naszym żądaniom these proposals satisfy our demands

- nie powinnaś mu czynić próżnych nadziei you shouldn’t raise his hopes like that

- czynić komuś awanse przest. to bestow one’s attentions a. favours on sb przest.

- czynić cuda [osoba] to work a. perform miracles także przen.; [lek, kuracja, osoba] to do a. work wonders

- wiara czyi cuda faith works miracles ⇒ uczynić

- czynić coś bezużytecznym to render sth useless a. worthless

- kłopoty czyniły go odpornym na trudy życia his troubles made a. rendered him impervious to life’s hardships

- głód czynił zwierzęta odważnymi hunger made the animals more daring

- czynili z nich posłuszne sobie narzędzia they turned them into mere tools in their hands ⇒ uczynić

- czynił tak zawsze he always did that

- słusznie pan czyni, że dba pan tak o swoje zdrowie you’re quite right to be so health conscious

- to czyni razem dwieście złotych that makes a. comes to 200 zlotys altogether

- wrzask czynił się coraz donioślejszy the scream became louder and louder

- czyniło się coraz ciemniej it was getting darker and darker ⇒ uczynić się

- i nagle z kaczki czyni się królewna and all of a sudden the duck turns into a princess ⇒ uczynić się

■ nie czyń drugiemu, co tobie niemiło przysł. do as you would be done by przysł.; treat others as you would like to be treated yourself przysł.

* * *

facilitation, aid, shortcut; dla ułatwienia dodam, że... to make things simpler l. easier, I'd like to add...; ułatwienia amenities, conveniences, privileges; korzystać z ułatwień enjoy privileges; to wielkie ułatwienie it makes things much easier, that's a great help.

* * *

* * *

ułatwić pf. facilitate, make easy l. easier; ułatwiać coś komuś aid sb with l. in sth; ułatwić sprawę make things easier; ułatwiać komuś życie make life easier for sb; ułatwiać komuś zrobienie czegoś make it easy for sb to do sth; ułatwiać komuś drogę do czegoś grease sb's path to sth.

- postawić szklankę/wazon na stole to put a glass/a vase on the table

- postawić dziecko na podłodze to put a child down on the floor

- postawić zupę na gazie to put the soup on the stove

- postawić wodę na herbatę to boil some water for tea

- postawić przed kimś miskę zupy to put a bowl of soup in front of sb

- postawić nogę na krześle to put one’s foot on a chair

- postawić kilka kroków to make a. take a few steps

- gdzie mogę postawić samochód? where can I park my car?

- postawić przewróconą ławkę/lampkę to set a bench/lamp upright again

- pies postawił uszy the dog pricked (up) its ears

- postawić kogoś na nogi to stand sb on their feet; przen. to have sb back on their feet

- postawić komuś pomnik to put up a monument to sb

- postawić kogoś na czele oddziału/armii to place sb in command of an army/unit

- wysoko postawiona osoba a highly-placed person

- postawić kogoś na warcie to post sb on guard

- postawił dwóch ludzi przy drzwiach he posted two people at the door

- postawić kogoś na bramce/obronie to put sb in goal/defence

- postawić ucznia w kącie to make a student stand in the corner (as punishment)

- postawić kogoś w trudnej/niewygodnej sytuacji [osoba, wydarzenie] to put sb in a difficult/an awkward situation

- postawić kogoś w niekorzystnym świetle [wydarzenie, oskarżenie] to put sb in a bad light

- postawić kogoś przed dylematem/poważnym problemem to present sb with a dilemma/serious problem

- postawić kogoś przed faktem dokonanym to present sb with a fait accompli

- postawić przedsiębiorstwo w stan likwidacji to put a company into liquidation

- postawić załogę w stan gotowości to put the crew on alert

- postawić kogoś w stan oskarżenia to bring charges against sb

- postawić kogoś przed sądem to bring sb to court

- postawić kropkę na końcu zdania to put a full stop at the end of a sentence

- postawił mi piątkę z dyktanda he gave me an A for a spelling test

- postawić komuś zarzuty to bring charges against sb

- postawić przed kimś trudne zadanie to set sb a difficult task

- postawić sobie ambitne cele to set oneself ambitious goals

- postawić sobie za cel zrobienie czegoś to make doing sth one’s goal

- postawił sobie za punkt honoru wszystko zrobić samemu he made it a point of honour to do everything alone

- postawić bezpieczeństwo/zdrowie na pierwszym miejscu to put safety/health first

- postawić kogoś/coś komuś za przykład a. wzór to cite sb/sth as a role model for sb

- postawmy sprawę jasno let’s make things clear

- postawić komuś horoskop to read sb’s horoscope

- postawić coś komuś to stand sb sth

- postawić na konia/numer/kolor to place a bet on a horse/number/colour

- postawić 100 złotych na konia to bet 100 zlotys on a horse

- postawić wszystko na jedną kartę przen. to stake everything on one card

- postawić na niewłaściwego konia przen. to back the wrong horse

- postawiliśmy na ciebie we are counting on you

- postawiliśmy na rozwój turystyki we focused on the development of tourism

- postawić się w czyimś położeniu to put oneself in sb’s shoes

- chciał się postawić i urządził wielkie przyjęcie he wanted to show off, so he gave a big party

■ postawić komuś głos Muz. to train sb’s voice

- postawić na swoim to get what one wants

- postawić się

* * *

1. (= ustawić coś) put, place, set; postawić żagle set sail; postawić komuś horoskop cast sb's horoscope; postawić komuś kabałę tell sb's fortune by cards; postawić pasjansa play solitaire, Br. patience; postawić wodę (na kawę l. herbatę) put the kettle on; postawić krok take a step; Piotr postawił swoją stopę w Ameryce pierwszy raz w 1990 roku Peter set foot in America in 1990 for the first time; postawić komuś ocenę l. stopień szkoln. give sb a grade; Br. give sb a mark; postawić przecinek put l. place a comma; postawić kropkę nad i leave nothing unsaid, make things perfectly clear, lay l. put it l. everything on the line; Ewa postawiła krzyżyk na Adamie Ewa gave up Adam; postawić problem na głowie put the cart before the horse; zawsze chcesz postawić na swoim you just want to have everything your own way; postawić kogoś w stan oskarżenia prawn. indict sb, bring sb to trial; postawić kogoś przed faktem dokonanym confront sb with an accomplished fact; postawić kogoś/coś w dobrym/złym świetle show sb/sth in a good/bad light; postawić kogoś w trudnej sytuacji put sb in a difficult position; postawić się w czyjejś sytuacji put o.s. in sb's position; postawić komuś drinka pot. treat sb to a drink, stand sb a drink; postawić komuś głos muz. train sb's voice; zob. t. stawiać.

2. (= podnieść do pozycji pionowej) raise, set upright; poranna kawa postawiła mnie na nogi a cup of coffee in the morning set me on my feet; to lekarstwo wkrótce postawi cię na nogi this medicine will soon have you back on your feet; postawić uszy (gł. o psie) prick up one's ears.

3. (= sformułować) put forward, propose, suggest; postawić pytanie ask l. pose a question; postawić problem pose l. raise l. bring up a problem; postawić tezę put forward l. advance l. propose a thesis; postawić diagnozę zwł. med. make a diagnosis; postawić warunek impose l. set a condition; postawić wniosek prawn., parl. move; postawić komuś l. przed kimś zadanie assign sb a task; postawić sobie coś za cel set l. establish sth as an aim for o.s.; postawić sobie coś za punkt honoru make it a point of honor to do sth; postawić kogoś za wzór do naśladowania dla kogoś innego set sb as the example for sb else to follow.

4. (= zbudować, wznieść) build, erect, construct.

5. ( pieniądze w grze hazardowej) stake, bet ( na coś on sth); postawić wszystko na jedną kartę put all one's eggs in one basket; postawić na złego konia back the wrong horse.

6. (= umieścić na stanowisku, miejscu pracy) appoint ( sb to a post); sierżant postawił dwóch ludzi przy drzwiach sergeant put two people at the door.

1. pot. (= sprzeciwić się) put one's foot down; postawić się w czyimś położeniu put o.s. in sb's position l. place.

2. pot. (= zrobić coś na pokaz, np. przyjęcie) show off, do for show; zastaw się, a postaw się show off at any cost l. all costs.

- języki ognia tongues of fire

- rozpalić/podsycić/zgasić ogień to make/feed/extinguish a. put out a fire

- dołożyć a. dorzucić do ognia to fuel/stoke a fire

- ogień ogarniał niemal całą wioskę the fire spread almost over the entire village

- spowodować a. zaprószyć ogień w czymś to set sth on fire, to set fire to sth

- szopa zajęła się ogniem the shed caught fire

- rozpalić ogień to light a. make a bonfire

- wieczorem siedliśmy dookoła ognia i śpiewaliśmy piosenki at night we sat around a bonfire and sang songs

- ognie fajerwerków flares of fireworks

- mówić/śpiewać z ogniem to speak/sing with passion

- na tę uwagę ogień uderzył jej na twarz the remark brought a blush to her face

- ogień leje się z nieba heat is beating down from the sky

- zamachowcy otworzyli ogień the assassins opened fire

- rozpocząć/przerwać ogień to open/cease fire

- być/znaleźć się w ogniu to be/come under fire

- na linii ognia in the line of fire

- ognia! fire!

- ogień krzyżowy crossfire

- dostać się w krzyżowy ogień to get caught in the crossfire

□ zimne ognie sparklers

- ogień zaporowy Wojsk. barrage

■ krzyżowy ogień pytań cross-examination

- wziąć kogoś w krzyżowy ogień pytań to cross-examine sb

- strzec się a. unikać kogoś jak ognia to avoid sb like the plague

- dać komuś ognia (wystrzelić) to fire away; (podpalić papierosa, cygaro) to give sb a light

- czy mógłby mi pan podać ognia? could you give me a light?

- dolać oliwy do ognia to add fuel to the fire a. flame, to make things worse

- gotować na wolnym ogniu to cook over low heat

- igrać z ogniem to play with fire, to skate on thin ice

- na pierwszy ogień (na początek) to start with

- na pierwszy ogień wyremontuje mieszkanie to start with, he’ll do up his flat

- iść a. posłać kogoś na pierwszy ogień to go send sb to the front line

- ogień i woda a. ogień z wodą (as different as) chalk and cheese, worlds a. poles apart

- pójść a. skoczyć za kimś w ogień to go through fire and water for sb

- słomiany ogień a ten-day wonder

- stanął w ogniu a. w ogniach his colour heightened

- upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu to kill two birds with one stone

- wyciągać a. wyjmować dla kogoś/za kogoś kasztany z ognia to pull sb’s chestnuts out of the fire

- wziąć kogoś w dwa ognie to catch sb in a crossfire a. between two fires

- wzięty w dwa ognie, wyznał wszystko caught between two fires, he confessed everything

- nie ma dymu bez ognia przysł. there’s no smoke without fire, where there’s smoke, there’s fire przysł.

* * *

fin. surtax; gł. Br. supertax; na domiar additionally, in addition, on top of; na domiar złego to make things l. matters worse.

* * *

- pogarszać się

* * *

worsen, make sth worse, exacerbate; to tylko pogorszy sprawę it will only make things worse.

worsen, get l. grow worse, deteriorate, take a turn for the worse; pogoda się pogarsza the weather is getting worse; sytuacja z minuty na minutę się pogarszała the situation was getting worse and worse with every single minute; niestety, pogorszyło się jej unfortunately she got worse; ( o standardzie) decline, go downhill.

* * *

( tkanka zwierzęca) żart. ( człowieka) fat; obrastać w sadło dosł. run to fat; przen. roll in money, feather one's nest; wytapiać sadło render fat; zalać komuś sadła za skórę make things hot l. lively for sb.

- dążyć do wzbogacenia się to aspire to riches

- dążyć do objęcia władzy to aspire to take power

- dążyć do doskonałości to strive after perfection

- wszyscy dążymy ku temu, aby było lepiej we’re all striving to make things better

- zwierzęta dążą do wodopoju the animals are heading for the watering hole

- dążyć do nieskończoności/zera to approach infinity/zero

* * *

Gen. -ii

1. (= drwina) irony, sarcasm; jak na ironię ironically; ironia losu ironic twist (of fate).

2. teor.lit. irony.

* * *

* * *

1. (= ułatwiać) simplify; uprościć komuś sprawę make things easier for sb; upraszczać ułamek mat. reduce.

2. (= przedstawiać powierzchownie) simplify, trivialise; nadmiernie upraszczać oversimplify.

* * *

* * *

1. (= moczyć) drench.

2. (= zatapiać) ( o cieczy) flood; zalać coś wodą/mlekiem pour water/milk over sth; zalać pałę pot. booze it up; zalewać robaka pot. drown one's sorrow in drink.

3. (= plamić) ( o płynie) stain; zalać obrus winem spill wine on the tablecloth; krew mnie zalewa! pot. my blood is up!; niech cię nagła krew zaleje! to hell with you!

4. ( otwór) fill; ( szparę) stop up ( czymś with sth); zalać komuś sadła za skórę make things hot l. lively for sb.

5. zw. ipf. pot. (= blagować) tell fibs.

1. (= oblewać się) spill ( czymś sth over o.s.); zalewać się łzami dissolve in tears.

2. pot. (= upijać się) get stoned.

* * *

* * *

empoison; zatruwać komuś życie pot. make things warm for sb.

poison o.s.

- baczyli, aby wszystko szło sprawnie they paid a lot of heed to make things go smoothly

- nie bacząc na coś heedless of sth

- mówił dalej, nie bacząc na jej gniew he went on, heedless of her anger

- oni to mają bezproblemowe życie! they’ve got it easy a. made! pot.

- szef jest bezproblemowy i nie będzie robił ci przeszkód the boss is easy-going, he won’t make things difficult for you

- tomik płytkich i bezproblemowych opowiastek a small volume of shallow, banal stories

- karty do gry (playing) cards

- karty do brydża bridge cards

- talia kart a pack a. deck of cards

- tasować/rozdawać/przełożyć kary to shuffle/deal/cut the cards

- rozdać po pięć kart to deal five cards to each player

- sztuczki z karami card tricks

- mieć dobre/słabe karty to have a good/poor hand

- zaglądać komuś w kary to look at sb’s cards

- karta mi idzie/nie idzie I keep getting good/bad cards

- karta się mu odwróciła (na gorzej) the cards went against him; (na lepiej) he’s got a better hand now także przen.; his fortunes have changed przen.

- znaczone karty marked cards

- grać z kimś znaczonymi kartami przen. to play with marked cards a. with a stacked deck przen., to stack the deck against sb przen.

- mocna karta a strong suit także przen.

- karta atutowa a trump card także przen.

- mieć w ręku mocną kartę a. kartę atutową przen. to have a trump card a. strong card to play także przen.

- wróżyć z kart to tell fortunes from cards

- postawić komuś karty to read sb’s fortune from cards

- karta katalogowa an index a. file card

- karta wizytowa a calling a. visiting card

- karta do głosowania a ballot (card), a voting paper

- karta magnetyczna a magnetic card

- karta kredytowa/płatnicza a credit a. charge/debit card

- karta do bankomatu a cash card

- karta telefoniczna a telephone card, a phonecard

- automat na kartę a cardphone GB, a phonecard-operated phone

- płacić kartą (kredytową) to pay by credit card

- karta wstępu a ticket, a pass

- karta członkowska/biblioteczna a membership/library card

- karta pływacka a swimming certificate (required in order to hire a boat)

- karta łowiecka a hunting licence

- karta rowerowa a bicyclist’s licence (entitling one to ride a bicycle on public roads)

- egzamin na kartę pływacką/rowerową a test required to obtain a swimming/bicyclist’s licence

- karta jest ważna/nieważna the licence is valid/expired

- przedłużyć kartę to extend the licence period

- karta win a wine list

- wybrać danie z karty to choose a dish from the menu

- czy mogę prosić o kartę? could I have a menu, please?

- karta tytułowa the title page

- opisywać coś na kartach swojej powieści to describe sth in one’s novel

- wspaniałe/piękne/czarne karty w naszej historii a. naszych dziejach glorious/beautiful/dark episodes in our history

- najczarniejsza karta mojego życia the darkest hour of my life

- to otwiera nową kartę w historii narodu this opens a new page in the nation’s history

- jego życie było jeszcze czystą kartą his life was still a blank page

- karta nauczyciela/pacjenta the teacher’s/patient’s charter

- karta praw dziecka the children’s rights charter

- Karta Narodów Zjednoczonych the Charter of the United Nations

- karta dźwiękowa a sound card

- karta graficzna a graphics card

- grać w karty to play cards

- przegrać majątek a. przepuścić pieniądze w kary to lose a fortune at cards

- siadać do kart to sit down to (play) cards

- spędzić wieczór na kartach to spend an evening playing cards a. at cards

- □ dzika karta Sport wild card

- karta choroby a. chorobowa patient’s chart, patient’s record

- karta gwarancyjna warranty

- karta kalkulacyjna calculation chart

- karta mobilizacyjna Wojsk. mobilization assignment

- karta obiegowa clearance slip

- karta perforowana perforated card

- karta pocztowa postcard

- karta pracy work record

- karta wcielenia Wojsk. enlistment papers, draft card US

- karta zegarowa time card

- zielona karta green card

■ wyłożyć karty na stół to put a. lay one’s cards on the table

- karta przetargowa bargaining card

- grać kartę patriotycznych uczuć/uprzedzeń rasowych to play the patriotism/racism card

- grać z kimś w otwarte karty to play straight with sb

- zawsze gram w otwarte karty I always speak my mind

- zagrajmy w otwarte karty let’s make things clear

- odkryć a. odsłonić karty to show one’s hand

- postawić wszystko na jedną kartę to stake everything on one card a. one roll of the dice

- trajlować przez telefon to babble a. jabber over the phone

- nie wiem, czy mówił prawdę, czy tylko trajlował… I don’t know if he was telling the truth or just making it up…